Czystość w miejscu pracy a przepisy BHP ? obowiązki pracodawcy w praktyce
Porządek w firmie to nie tylko kwestia estetyki. Polskie prawo pracy jasno wskazuje, że to pracodawca odpowiada za bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a czystość jest jednym z ich podstawowych elementów. Wyjaśniamy, co dokładnie wynika z przepisów, czy pracownik musi sprzątać swoje stanowisko i kiedy warto powierzyć to zadanie firmie zewnętrznej.
Co mówi Kodeks pracy?
Punktem wyjścia jest art. 15 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca musi zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Rozwija to art. 207, który przesądza, że za stan BHP w zakładzie odpowiada pracodawca. Tej odpowiedzialności nie zmienia fakt, że część obowiązków powierzy specjaliście BHP albo firmie zewnętrznej.
Szczegóły zawiera rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wynika z niego m.in., że:
- pomieszczenia pracy i przejścia mają być utrzymywane w czystości i porządku,
- podłogi powinny być równe, nieśliskie i łatwe do utrzymania w czystości,
- pomieszczenia higieniczno-sanitarne, czyli toalety, umywalnie i szatnie, muszą być regularnie sprzątane i wyposażone w środki higieny,
- odpady należy usuwać na bieżąco, tak by nie stwarzały zagrożenia.
W biurach szczególną uwagę zwraca się też na jadalnie i aneksy kuchenne. To miejsca, w których resztki jedzenia i wilgoć sprzyjają rozwojowi bakterii i pleśni.
Czy pracownik ma obowiązek sprzątać?
To jedno z najczęstszych pytań. Art. 211 Kodeksu pracy zobowiązuje pracownika do dbania o porządek i ład w miejscu pracy. W praktyce oznacza to odkładanie dokumentów, sprzątanie po sobie w kuchni czy niepozostawianie rzeczy w ciągach komunikacyjnych.
Nie oznacza to jednak, że pracodawca może przerzucić na zespół gruntowne sprzątanie biura. Jeżeli mycie podłóg, toalet czy okien nie mieści się w zakresie obowiązków danego stanowiska, polecenie wykonania takiej pracy może być kwestionowane. Do tego dochodzą kwestie bezpieczeństwa: praca z chemią wymaga znajomości kart charakterystyki, a mycie okien na wysokości przeszkolenia. Pracownik biurowy zwykle nie ma ani odpowiedniego sprzętu, ani szkoleń.
Konsekwencje zaniedbań
Brak dbałości o czystość może kosztować więcej, niż się wydaje. Inspekcja pracy w razie kontroli może wydać nakaz usunięcia nieprawidłowości, a za naruszanie przepisów BHP grozi grzywna. Poważniejsze są jednak skutki pośrednie:
- wypadki przy pracy, np. poślizgnięcia na mokrej lub zabrudzonej podłodze,
- częstsze zwolnienia chorobowe, bo klamki, klawiatury i blaty w kuchni przenoszą wirusy,
- gorsza atmosfera w zespole i spadek motywacji,
- utrata wizerunku w oczach klientów odwiedzających biuro.
Jak zorganizować sprzątanie zgodnie z przepisami?
Pracodawca ma do wyboru dwa modele: zatrudnienie własnego personelu albo zlecenie usługi wyspecjalizowanej firmie. Pierwsze rozwiązanie wymaga zapewnienia sprzętu, środków, szkoleń BHP, badań lekarskich i zastępstw w czasie urlopów. Przy większych powierzchniach szybko okazuje się droższe i trudniejsze w zarządzaniu.
Zewnętrzny wykonawca przejmuje te obowiązki. Wybierając go, warto sprawdzić:
- Doświadczenie i referencje od firm o podobnym profilu.
- Ubezpieczenie OC na wypadek szkód w biurze.
- Przeszkolenie personelu z pracy z chemią i zasad BHP.
- Stabilność zespołu, bo duża rotacja oznacza za każdym razem nowe osoby w biurze i spadek jakości.
- Harmonogram prac dopasowany do godzin funkcjonowania firmy.
Dobrym przykładem jest stołeczny rynek, na którym działa wiele wyspecjalizowanych wykonawców. Przy wyborze usługi takiej jak sprzątanie firm warto stawiać na przedsiębiorstwa z długim stażem i stałymi ekipami. Przykładowo AXONA działa od 24 lat i obsługuje biura w stolicy oraz w promieniu ok. 40 km, opierając się na zespołach o niskiej rotacji.
Podsumowanie
Przepisy BHP nie pozostawiają wątpliwości: odpowiedzialność za czystość w miejscu pracy spoczywa na pracodawcy. Pracownicy mają dbać o porządek na swoim stanowisku, ale regularne, profesjonalne sprzątanie biura, sanitariatów i kuchni to zadanie, które najlepiej zorganizować systemowo. Dla wielu firm najprostszym rozwiązaniem jest współpraca ze sprawdzonym wykonawcą, który zadba zarówno o standard czystości, jak i o zgodność z przepisami.